Smok

Smok

Witam Was!

Nie jestem pasjonatem fantastyki, ale jakieś dziesięc lat temu pisząc swoją pracę maturalną – postanowiłam poszaleć. A dokłądnie co zrobiłam? Spróbujcie domyślić się po poniższych cytatach:

„Nie umiemy zdefiniować smoka, tak jak nie umiemy zdefiniować wszechświata, ale jest coś w wizerunku smoka, co odpowiada ludzkiej wyobraźni i tłumaczy pojawienie się smoka pod różnymi szerokościami geograficznymi i w rozmaitych epokach. Jest to, jeśli można tak powiedzieć – potwór konieczny.” /J.L. Borges – Zoologia Fantastyki/

„Zrzucony, więc został wielki smok, pradawny wąż, zwany Diabłem i Szatanem” /Objawienie apos. Jana 12 rozdział, werset 9/

„Smoki, jak wiadomo, kradną złoto i klejnoty ludziom, elfom i krasnoludom, gdziekolwiek się da; strzegą swoich łupów do ostatniego tchu (czyli na wieki, bo nie umierają, chyba, że je jakoś się zabije), ale nie umieją się nimi nacieszyć, nie używają z nich nic, bodaj miedzianego pierścionka. Smoki wcale nie odróżniają pięknej roboty od partactwa, chociaż dobrze się zazwyczaj znają na rynkowej cenie przedmiotu. Same też nie potrafią zrobić, nie umieją nawet zreperować łuski na własnym pancerzu (…) sypiają na górze skarbów niby na łóżku.” /J.R.R. Tolkien – Hobbit, czyli tam i z powrotem”/

„W Lengorchii każde dziecko może urodzić się obdarzone magią. Ale nawet magowie bardzo rzadko przyjaźnili się z smokami” /E. Białołecka – Naznaczeni Błękitem/

„Dobry Biały Fruwacz Unoszący się Wysoko i Zjadający Obłoki Takiej Barwy Jak On Sam” /E. Białołecka – Naznaczeni Błękitem

„Gdybym teraz miał się rozstać z Pożeraczem Chmur, bardzo by mi go brakowało. (…) Łatwo zrozumieć, że Pożeracz Chmur stał się dla mnie nie tylko pomostem do świata dźwięków. Jest moim przyjacielem, powiernikiem tajemnic i najbliższą mi istotą zaraz po ojcu. Czasem wydaje mi się, że go kocham, tak jakbym kochał brata.” /E. Białołecka – Naznaczeni Błękitem/

I jak, wiecie o co chodzi?!

Cytaty te wykorzystałam jak wspomniałam kilka lat temu pisząc swoją pracę maturalną pt. „Motyw Smoka w literaturze i sztuce”. W komentarzu do tego postu umieszczę ją. Może kiedyś się komuś przyda. Nie powiem wiele radości mi sprawiło jej pisanie. I lubię po latach wracać do czytania jej jeszcze raz. I pamiętam ile ludzi nie lubiło mnie w kwietniu tego pamiętnego roku za to, że co chwilę ją recytowałam na głos. Więc tym razem coś dla kogoś kto lubi fantastykę 😉

Pozdrawiam Molcia

Udostępnij

7 responses to “Smok”

  1. MM napisał(a):

    Zaprezentuj motyw Smoka w literaturze i sztuce

    Czym jest Smok? Skrzydlatym potworem o wielu głowach. znanym nam z bajek?! Czy może wielkim jaszczurem o ostrych szponach lub atrakcją turystyczną na Wawelskim Wzgórzu?!
    Smok występuje w wielu utworach literackich m.in. w mitologii, legendach, baśniach ludowych, a obecnie w literaturze fantastycznej. Argentyński pisarz Jorge Luise Borges mówi: “Nie umiemy zdefiniować smoka, tak jak nie umiemy zdefiniować wszechświata, ale jest coś w wizerunku smoka, co odpowiada ludzkiej wyobraźni i tłumaczy pojawienie się smoka pod różnymi szerokościami geograficznymi i w rozmaitych epokach. Jest to, jeśli można tak powiedzieć – potwór konieczny”.
    W legendach i baśniach smok przedstawiany jest jako król węży – czyli bazyliszek. Jest to jednak błędna interpretacja, gdyż wiążę się to z etymologią greckiego słowa „dracon”, co oznacza węża bądź smoka. Od tego słowa powstały kolejne odpowiedniki w innych językach.
    Motyw smoka możemy odnaleźć już w starożytnym Babilonie oraz Persji, mitologii greckiej, germańskiej i w innych kulturach. Pierwsze wizerunki tych stworzeń pojawiły się w Egipcie, z czasem w Chinach, później w starożytnej Grecji oraz Rzymie, aby ostatecznie objąć całą Europę.

  2. MM napisał(a):

    Wspomniany już Jorge Luise Borges w swojej książce pt. „Zoologia Fantastyki” podzielił smoki na trzy główne grupy: smoki chińskie, smoki wschodnie oraz smoki zachodnie.
    Pierwsze dwa rodzaje obejmują podobną strefę, dlatego uznałam je za jedną grupę. Smoki zachodnie są głównym pierwowzorem stworzeń w literaturze Fantazy. W Chinach smoki pogrążone są w odwiecznym, harmonijnym i cyklicznym ruchu (skrywają się w głębinach wód, później pojawiają się na polach, by w końcu wzbić się w powietrze – cykl ten jest wzorcowy i harmonijny). To wskazuje na trzy podstawowe żywioły: wodę, ziemię i powietrze.
    W kulturze zachodniej też smoki korzystają z tych wszystkich żywiołów, dokładając często ogień, co tłumaczone jest rozdwojonym językiem smoka. Również smoki wschodnie, jak i zachodnie nie zawsze były dobrymi i łaskawymi dla ludzi – bóstwami opieki. Czasami zdarzały się smoki terroryzujące miasta, pożerające dziewice.
    Smoki mają tak silny wpływ, że można znaleźć nawiązania do nich w każdej kulturze np. w Polsce mamy legendę o Szewcu Dratewce i Smoku Wawelskim. W Chinach występował często motyw smoka przewoźnika, który podróżował z pasażerami po świecie.
    W Europie do złego postrzegania smoków przyczyniło się głównie chrześcijaństwo. Starano się podporządkować dawną wiarę, tak aby była zbieżna z nauczaniem Kościoła. Dlatego Smoki są głównie utożsamiane z Szatanem Diabłem, o czym może świadczyć werset biblijny z Objawienia apostoła Jana 12 rozdziału a 9 wersetu części a: „Zrzucony, więc został wielki smok, pradawny wąż, zwany Diabłem i Szatanem”. Również monoteistyczny charakter chrześcijaństwa przyczynił się do odrzucenia i degradacji monstrualnych władców żywiołów, jakimi były smoki.

  3. MM napisał(a):

    Dzisiejszy stereotyp smoka zachodniego opiera się na skrzydłach i wyglądzie zbliżonym do jaszczurki. Wschodnie mają kształt ciała bardziej zbliżone do węża oraz nie posiadają skrzydeł. Tradycyjny kanon obejmuje również zachowania smoków takich jak gromadzenie skarbów, pożeranie dziewic czy nieustanne walki z rycerzami. W kulturze Zachodu występują różne motywy w odniesieniu do smoka. Jednym z nich jest smokobójstwo – czyli wszelakie walki, mające na celu pokonywanie smoków, by zniszczyć zło. Walki te były prowadzone przez herosów, świętych bądź zwykłych ludzi. Motyw ten rozwinął się w wczesnym średniowieczu, lecz główny nurt to XI i XII wiek. Archanioł Michał, święty Jerzy czy święta Marta – to nieliczne osoby wysławione w wygranej walce z smokami. Smokobójsców możemy znaleźć w legendach, podaniach ludowych, herbach czy świętach – które kultywowane są do teraz np w Anglii. Smokobójstwo często wiąże się z motywem pożerania dziewic. W wielu utworach średniowiecznych jest podawany ten motyw, gdzie początkowo smok każdego dnia wypełza z swojej jamy i sadowił się u bramy miasta, nie pozwalając wchodzić i wychodzić z niego, nim nie dostał młodej dziewczyny. W obronie miasta rycerz walczy z smokiem, by ratować królestwo przed potworem.

  4. MM napisał(a):

    W nagrodę za swoje męstwo rycerzowi zostaje oddana ręka królewny. A dowodem wygranej walki z smokiem, był ucięty jego język. Również w powieści Tolkiena pt. „Hobbit, czyli tam i z powrotem” wspomniano, iż Smaug pożera wiele dziewic z doliny.
    William Blake w swoich dwóch dziełach zatytułowanych „Czerwony Smok i kobieta przyodziana w słońce” z około 1805 roku – reprezentuje splątanie i złożenie się dwóch postaci, które są przeciwstawne względem siebie. Monstrualne ciało smoka powstało z zróżnicowania kolorów, śmiało modelujących jego muskulaturę i mocnego światłocienia, który rzeźbi kształty bestii. Dokładnie na środku dzieła znajduje się początek długiego ogona stwora, który zwisa pomiędzy dwoma umięśnionymi nogami. Na głowie smok posiada zakręcone rogi, znad nich bije czerwony płomień dla większego udiablicenia smoka. Stwór zamiast rąk posiada wielkie skrzydła, które autor namalował w prawie idealnej symetrii. U jego stóp leży kobieta z przerażoną bladą twarzą. Nad swoją głową trzyma złożone ręce. ten gest i jej wyraz twarzy świadczy o strachu przed potworem. Kobieta namalowana jest zwiewnym i świetlistym, żółtym kolorem, różni się od owego monstrum pod każdym względem. Smok wywołuje niepokój, podczas gdy kobieta emanuje łagodnością. Najbardziej oświetlony jest tors smoka, ale całe światło bije od leżącej kobiety. Kolory w jakich zostały namalowane postacie symbolizują emocje, jakie chciał wyrazić artysta.
    Słabe punkty smoków to następny motyw pojawiający się w literaturze i sztuce. Najczęściej słabym punktem w smoczym pancerzu było odsłonięta lewa część ciała nad przednią łapą, gdzie znajduje się smocze serce.W filmie „Eragon” słabym punktem smoka jest jego jeździec, który go dosiada. Gdy jeździec doznaje kontuzji – smok również to odczuwa. Rany smoka nie powodują natomiast ran u jeźdźca. Śmierć jeźdźca oznacza również śmierć smoka, co jest słabym punktem smoka w filmie. W Hobbicie Smaug również posiada słaby punkt w zagłębieniu pod lewą piersią. Bilbo musiał wykazać się dużym sprytem i dyplomacją, by Smaug pokazał Mu swoje słabe miejsce w pancerzu z łusek. Czyn ten nie był łatwy do wykonania, gdyż Tolkien wprowadził nowe cechy smoka, który odznaczał się inteligencją oraz posiadał zdolność ludzkiej mowy.

  5. MM napisał(a):

    Gromadzenie skarbów – to chyba najczęściej spotykany motyw w smokologii. Tu najlepszym przykładem jest J. Tolkien. Gdy tworzył on wizerunek Smauga Złotego inspirował się legendami angielskimi i germańskimi. W ten sposób określił wzorcową dla fantastyki wizję smoka. Jedną z jego cech stała się słabość do wszelkich skarbów i zamiłowanie do złota. Smaug jest określany jako strażnik skarbów, co już na pierwszy plan wysuwa nam jego chciwość i żądzę złota. Sam Tolkien tak Go opisuje: „Smoki, jak wiadomo, kradną złoto i klejnoty ludziom, elfom i krasnoludom, gdziekolwiek się da; strzegą swoich łupów do ostatniego tchu (czyli na wieki, bo nie umierają, chyba, że je jakoś się zabije), ale nie umieją się nimi nacieszyć, nie używają z nich nic, bodaj miedzianego pierścionka. Smoki wcale nie odróżniają pięknej roboty od partactwa, chociaż dobrze się zazwyczaj znają na rynkowej cenie przedmiotu. Same też nie potrafią zrobić, nie umieją nawet zreperować łuski na własnym pancerzu (…) sypiają na górze skarbów niby na łóżku.” Smoki, mimo iż bronią swojego skarbu i znają go z dokładnością do jednego łuta, nigdy nie wiedzą jak właściwie używać swojego bogactwa. Smok w Hobbicie jest zgodnie z tradycjami Zachodu utożsamieniem zła i chaosu. To stwór o postaci wielkiej, pokrytej łuską jaszczurki, wyposażonej w parę skórzastych skrzydeł i umiejętność ziania ogniem.
    Przyjaźń miedzy smokiem a człowiekiem – jest to mało prawdopodobne, gdyż odbiega od smoczego kanonu. Jednak w ostatnich latach łamie go w swoich książkach Ewa Białołęcka – najlepsza polska pisarka Fantazy. Sama autorka piszę w jednej z swoich książek o tej przyjaźni tak: „W Lengorchii każde dziecko może urodzić się obdarzone magią. Ale nawet magowie bardzo rzadko przyjaźnili się z smokami”. Cytat ten poświadcza o unikalności tego motywu w smokologii. Najlepszym przykładem jest książka pani Ewy Białołęckiej pt. „Naznaczeni Błękitem”, gdzie głuchy chłopak zaprzyjaźnia się z smokiem. Kamyk, bo tak nazywa się główny bohater, jest magiem, a dokładniej Tkaczem Iluzji, który mieszka wraz z swoim przyrodnim ojcem Płowym. Pewnego dnia poznaje on smoczę szczenię, które nazwał Pożeracz Chmur, lecz jego pełne imię brzmi: „Dobry Biały Fruwacz Unoszący się Wysoko i Zjadający Obłoki Takiej Barwy Jak On Sam”. Przy tym pierwszym spotkaniu Kamyk opisał swojego przyjaciela jako wielkiego białego psa o stojących uszach i wielkim czerwonym języku zwisającym z pyska. Kamyk uznałby go za psa, gdyby nie odstające lekko błoniaste skrzydła i czerwone ślepia.

  6. MM napisał(a):

    Pożeracz jest nietypowym smokiem, gdyż potrafi się przeobrażać np. w człowieka, ale tylko pod jednym warunkiem. Prędzej musi posiadać materiał genetyczny danego zwierzęcia lub człowieka, by się w niego zmienić. W przypadku Kamyka było to przypadkowe ugryzienie go w rękę. Ich przyjaźń się rozwijała, gdyż sobie nawzajem pomagali i się wspierali. Pożeracz Chmur udostępnił Kamykowi swój umysł i pozwolił chłopcu słyszeć to co się dzieje dookoła nich, co pomogło Kamykowi o wiele lepiej tworzyć jego iluzje. Natomiast chłopiec pomagał młodemu smoku w nauce ludzkiego języka, czytania oraz pisania. Później uczył go zasad kultury i poruszania si na dwóch nogach. Kamyk tak podsumował więzi łączące jego i Pożeracza Chmur podczas pobytu na Smoczych Wyspach: „Gdybym teraz miał się rozstać z Pożeraczem Chmur, bardzo by mi go brakowało. (…) Łatwo zrozumieć, że Pożeracz Chmur stał się dla mnie nie tylko pomostem do świata dźwięków. Jest moim przyjacielem, powiernikiem tajemnic i najbliższą mi istotą zaraz po ojcu. Czasem wydaje mi się, że go kocham, tak jakbym kochał brata.” Kamyk i Pożeracz Chmur dzięki swoim przygodom jakie przeżyli, umocnili swoją przyjaźń o wzajemne zaufanie i współpracę, co było im bardzo pomocne w obliczu niebezpieczeństwa, jakie czasami ich spotykało.
    Motyw przyjaźni również można spotkać w filmie Eragon. Więź przyjaźni zawiązałą się pomiędzy Wybrańcem, czyli Eragonem i jego smokiem Saphirą. Razem walczyli i razem starali się pokonać zło, w czym pomocna była im bardzo przyjaźń.
    Podsumowując powyżej są najbardziej popularne motywy smoka na przestrzeni wieków. Lecz to tylko garstka najbardziej klasycznych kreacji, które stanowią smoczy kanon. Autorzy nawiązują do tych smoków lub próbują stworzyć nowy i niepowtarzalny wizerunek smoka na ich podstawie. Obecnie jest wiele motywów modyfikowanych i wykorzystywanych w książkach, filmach scion-fiction, filmach animowanych bądź w komiksach. Jednak zawsze wzorują się one na smokach stworzonych przez Johna Tolkiena bądź Terry’ego Pratchetta. Są to niedoścignione wzorce dla ówczesnej smokologii, jak i literatury oraz kinematografii.

  7. http://digzon.com napisał(a):

    Just liked this post on FB. Thanks for the fantastic read.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *